Yasal itilaflarda hak kayıplarının önüne geçebilmek adına yasal süreçlerin titizlikle takip edilmesi gerekmektedir. Bu yazımızda konuyla ilgili bilmeniz gereken temel yasal esasları derledik.
Hukuk Büromuz
Ehlibeyt Mah. Ceyhun Atuf Kansu Cd. No:112 D:30, Cevat Muratal İş Merkezi, Balgat, /
BOŞANMA AVUKATI
Yazı İçeriği:
Boşanma Davalarına Kısa Bir Giriş
Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Boşanma Sebepleri Nelerdir?
Özel Boşanma Sebepleri
Genel Boşanma Sebepleri
Boşanma Davasında Kullanılabilecek Deliller Nelerdir?
Boşanma Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme
Boşanan Kadının Kişisel Durumu
İddet Süresi Nedir?
Ne Zaman Biter? İddet Süresi Bitmeden Evlenilebilir mi?
Boşanma Sonucunda Maddi ve Manevi Tazminat
Yoksulluk Nafakası Nedir?
İştirak Nafakası Nedir?
Boşanma süreçlerinde Tedbir Nafakası - Boşanma Davası Sürerken Nafaka Alınabilir mi?
Nafaka Davası
Boşanmada Ziynet Eşyaları(Düğün Takıları)
Boşanma Sonucunda Malların Tasfiyesi
Çocuğun Velayetinin ve Ebeveynlerle İlişkisinin Düzenlenmesi
Anlaşmalı Boşanma/Çekişmesiz Boşanma
Boşanma Davası Görülen Taraflar Lehine Koruyucu ve Önleyici Tedbir Kararı
Boşanma Davalarına Kısa Bir Giriş
Evlilik birliğini sona erdiren haller: ölüm, gaiplik, cinsiyet değişikliği ve boşanmadır. Boşanma, eşler arasındaki evlilik birliğinin, her iki taraf ya da taraflardan birinin talebiyle ve yasal yollarla sona erdirilmesidir. Boşanma süreçlerinde, toplumun temel yapı taşlarından olan aile kurumunu ilgilendirdiği için aile yargı makamı hakimine geniş yetkiler tanınmıştır.
Dolayısıyla kimi zaman yalnızca tarafların boşanma iradesi göstermesi, boşanma hükmü verilmesi için yeterli olamayabilmektedir.
Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Boşanma davasının açılabilmesi için eşler kendi aralarında anlaşarak yargı merciine başvurabilecekleri gibi eşlerden biri yasal aşama dilekçesiyle birlikte yargı merciine çekişmeli boşanma talebi ile başvurarak yasal aşama açabilmektedir. Ancak boşanmanın çeşitli haklar açısından geri dönülmez kayıplar yaşattığı göz önüne alınırsa, bir avukatın profesyonel yardımından faydalanılmasını ve önermekteyiz. Boşanma avukatı ile iletişime geçip profesyonel yasal destek alın.
Bu makalemiz genel olarak boşanma süreçlerinde ileri sürülebilecek ve boşanmanın ferileri olarak adlandırılan hususlara ilişkindir. Boşanma davalarının açılışı hakkında ayrıntılı bilgi için linke tıklayıp bir diğer makalemizi okuyabilirsiniz: Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Boşanma Sebepleri Nelerdir?
Boşanma sebepleri genel ve özel sebepler olarak ikiye ayrılır.
A) Özel Boşanma Sebepleri
Zina(Aldatma) Sebebiyle Boşanma,
Hayata Kast/Pek Kötü Muamele/Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma,
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma,
Terk Sebebiyle Boşanma,
Akıl Hastalığı Sebebiyle Boşanma olarak düzenlenmiştir.
B) Genel Boşanma Sebepleri
Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Sebebiyle Boşanma ve
Anlaşmalı Boşanma Davalarıdır
Boşanma yasal süreci; çekişmeli boşanma yasal süreci ve çekişmesiz/anlaşmalı boşanma yasal süreci olarak ikiye ayrılır, çekişmesiz boşanma yasal süreci genel boşanma sebeplerinden anlaşmalı boşanma davasıdır.
Anlaşmalı/çekişmesiz boşanma, tarafların aralarında anlaşıp bir boşanma protokolü hazırlamaları ve bu protokolü boşanma talepleriyle birlikte yargı merciine sunmalarıyla gerçekleşebileceği gibi, taraflardan birinin açmış olduğu boşanma davasını diğerinin kabul etmesiyle de gerçekleşebilir.
Çekişmeli boşanma süreçlerinde ise ortada boşanma veya nafaka, ödenek, velayet gibi boşanmanın ferilerine ilişkin olarak taraflar arasında mevcut bir itilaf yani çekişmeli bir vaziyet mevcuttur.
Taraflardan birinin açmış olduğu boşanma davasını diğer tarafın kabul etmemesi, karşı yasal aşama açması hallerinde bahsi geçen olur. Çekişmeli boşanma davaları: zina, hayata kast/pek kötü muamele/onur kırıcı davranış, küçük düşürücü suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı gibi özel sebeplere dayanılarak açılabileceği gibi evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel sebebine dayanılarak da açılabilmektedir.
Boşanma Davasında Kullanılabilecek Deliller Nelerdir?
Boşanma süreçlerinde deliller genel olarak; tanık beyanı, sosyal medya yazışmaları, taraflarca dayanılmış ise telefon arama ve kısa mesaj kayıtları(ilgili GSM operatörüne yargı mercii vasıtasıyla yazılacak müzekkere ile dosya muhteviyatına kazandırılabilmektedir), kolluğa yazılacak sosyal ve ekonomik vaziyet araştırmaları, çalışanlar için maaş bordrosu emekliler içinse aylıklarını gösteren belgeler, sağlık raporları, banka dökümleri, terke dayalı davalarda evin oturulmaya uygun olmadığı iddiası var ise keşif, bilirkişi raporları, nüfus kayıtlarıdır ve hukuka uygun nitelikte olan her türlü diğer delillerdir.
Ses ve görüntü kayıtlarının boşanma davasında delil olarak gösterilmesi hususunda Yargıtay'ın çeşitli kararları mevcuttur. Ancak bu kayıtların neyi kapsadığı ve ne şekilde elde edildiği hususu ayrıca dikkate alınmalıdır. Örneğin aldatan eşin diğer kadın veya erkek ile yapmış olduğu konuşmanın veya bu kişilerin görüntülerinin elde edilmesi ve yargı merciine delil olarak sunulması özel hayatın gizliliğini ihlal suçuna vücut verebilmektedir.
Haliyle bu tip tartışmalı delillerin her somut olay özelinde ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Boşanma süreçlerindeki bu ve benzeri nedenler ile hak kayıpları yaşanmaması veya istenmeyen durumların vuku bulmaması adına bir avukatın profesyonel desteği ile sürecin yürütülmesi tavsiyemizi yinelemekteyiz. Ayrıntılı bilgi ve iletişim için randevu alın:
İzinsiz kayda alınan ses ve görüntü kayıtlarının boşanma davaları açısından delil değerine ilişkin makalemizi okuyup konu hakkında bilgi alabilirsiniz: Boşanma süreçlerinde İzinsiz Çekilen Ses ve Görüntü Kayıtlarının Delil Değeri
Boşanma Davasında Yetkili ve Görevli Yargı Mercii
Anlaşmalı boşanma süreçlerinde da çekişmeli boşanma süreçlerinde da görevli yargı mercii: Aile Mahkemesidir.
Yetkili yargı mercii konusunda ise iki yasal aşama tipi arasında bir fark mevcuttur.
Çekişmeli boşanma yasal süreci yetki bakımından:
Davalı tarafın yerleşim yeri aile mahkemesinde,
Davacı tarafın yerleşim yeri aile mahkemesinde ve
Boşanmak isteyen eşlerin son 6 aydan beri ikamet ettikleri yerdeki aile mahkemesinde açılabilmektedir.
Anlaşmalı boşanma süreçlerinde ise taraflar boşanmaya ilişkin tüm hususlarda önceden anlaşma sağlamış olacaklarından veya bir tarafın açmış olduğu boşanma davasını diğer taraf kabul etmiş olacağından dolayı yetki sorunu yaşanmaz. Bu nedenle anlaşmalı boşanma davaları tarafların istediği yer aile mahkemesinde açılabilir.
Boşanan Kadının Kişisel Durumu
Boşanma hâlinde kadın, evlenme ile kazandığı kişisel durumunu korur; ancak, evlenmeden önceki soyadını yeniden alır.
Eğer kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin verilmesini isteyebilir.
Kadının, boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğu ve bunun kocaya bir zarar vermeyeceği ispatlanırsa, istemi üzerine hâkim, kocasının soyadını taşımasına izin verir. Koca, koşulların değişmesi hâlinde bu iznin kaldırılmasını isteyebilir.
İddet Süresi Nedir? Ne Zaman Biter? İddet Süresi Bitmeden Evlenilebilir mi?
İddet süresiYa da diğer adıylaIddet müddeti; kadının boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren üç yüz gün boyunca biriyle evlenmek için beklemesi gereken süredir.
İddet süresi üç yüz günün sonunda kendiliğinden biter ve kadın evlenebilir.
İddet süresi kadının hamile olmadığına dair rapor sunmasıyla da bitebilir. Bu vaziyette kadının evlenmek için iddet süresini beklemesi gerekmez.
İddet müddeti ve kaldırılması hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için tıklayınız: İddet Müddeti ve İddet Müddetinin Kaldırılması
Boşanma Sonucunda Maddi ve Manevi Ödenek
Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu olan eş, kusurlu taraftan uygun bir maddî ödenek isteyebilir.
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî ödenek olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
Maddi veya manevi ödenek yasal süreci boşanma davasıyla birlikte açılabildiği gibi boşanma davasından ayrı olarak da açılabilir. Boşanma davasıyla birlikte açılmayan ödenek yasal süreci boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Maddi ödenek taksit halinde veya toptan şekilde ödenebilir. Ancak manevi ödenek bütün olarak ödenmek zorundadır.
Taksit şeklinde ödenmesine hükmolunamaz.
Taksit şeklinde ödenen maddi ödenek, tazminata hak kazanan eşin evlenmesiyle veya eşlerden birinin ölümüyle sona erer. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşaması, haysiyetsiz hayat sürmesi veya yoksulluğun ortadan kalkması gibi durumlarda yargı mercii kararıyla da tazminata son verilebilir. Hakkaniyetin gerektirdiği veya tarafların mali durumunun değişmesi halinde de maddi tazminatın miktarının arttırılmasına veya azaltılmasına hüküm verilebilir.
Boşanma süreçlerinde maddi ve manvi ödenek hususuna ilişkin daha ayrıntılı ız: Boşanmada Maddi ve Manevi Ödenek
Yoksulluk Nafakası Nedir?
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Boşanma hükmü kesinleşinceye kadar her an ödenek ve yoksulluk nafakası istenilebilir.
Bu vaziyet ödenek ve yoksulluk nafakasının boşanma davasının Fer’i niteliğinde olmasından kaynaklanmaktadır. Bu istemin yapılması halinde, iddianın genişletilmesinden söz edilemez.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşmiş içtihatlarında; yeme, giyinme, barınma, sağlık, ulaşım, kültür, eğitim gibi bireyin maddi varlığını geliştirmek için mecburi ve gerekli görülen harcamaları karşılayacak düzeyde geliri olmayanların yoksulluğa düşmüş/düşecek olarak kabul edilmesi gerektiğini değerlendirmiştir.
Yoksulluk nafakasının değeri tarafların maddi imkanlarına göre belirlenir. Yoksulluk nafakası genellikle taksit olarak ödense de toptan bir şekilde ödenmesine de hüküm verilebilir.
Yoksulluk nafakasını alan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin vefatı halinde yoksulluk nafakası ortadan kalkar. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşaması, haysiyetsiz hayat sürmesi veya yoksulluğun ortadan kalkması gibi durumlarda yargı mercii kararıyla yoksulluk nafakasının ödenmesine son verilir.
Hakkaniyetin gerektirdiği veya tarafların maddi durumunun değişmesi halinde de yoksulluk nafakasının miktarının arttırılmasına veya azaltılmasına hüküm verilebilir.
Yoksulluk nafakası hakkında ayrıntılı ız: Yoksulluk Nafakası
İştirak Nafakası Nedir?
İştirak nafakası kısaca; velayet hakkı kendisine bırakılmayan eşin velayet hakkı verilen eşe çocuğun bakımı ve eğitim için giderleri için mali gücü oranında yaptığı katkıdır. Yani hakim; çocuğun bakımını üstlenen eş lehine diğer eşten maddi gücü ve ihtiyacı doğrultusunda çocuk için iştirak nafakası vermesine hükmedecektir.
İştirak nafakası hakkında daha ayrıntılı bilgi için: İştirak Nafakası
Boşanma süreçlerinde Tedbir Nafakası - Boşanma Davası Sürerken Nafaka Alınabilir mi?
Boşanma yasal süreci sürerken bakıma muhtaç olan eş kendisi ve çocukları için tedbir nafakası talep edebilir. Tedbir nafakası boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden ortadan kalkar. Tedbir nafakası ödenmediği takdirde icra yoluna başvurulabilir.
Şunu önemle belirtmek gerekir ki tedbir nafakasına hükmedilebilmesi için boşanma davasında hükmedilen yoksulluk nafakasında olduğu gibi tarafların kusur durumuna bakılmaz. Tedbir nafakası talebinde bulunan eşin yargılama süresince kendisine veya çocuklarına bakamayacak duruma gelmesi yeterlidir.
Tedbir nafakası hakkında daha ayrıntılı bilgi için: Tedbir Nafakası
Nafaka Davası
Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan yasal aşama hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Bu nedenle boşanma yasal süreci kesinleştikten sonra bir yıl içerisinde, boşanma yasal süreci ile talep edilmemiş olan yoksulluk nafakası istenebilir. Bu vaziyette görevli yargı mercii aile mahkemesidir.
Yetkili yargı mercii ise alacaklının yerleşim yeri mahkemesidir.
Nafaka davaları hakkında daha ayrıntılı: Nafaka Davası ve Boşanma Davasında Nafaka Talebi
Boşanmada Ziynet Eşyaları(Düğün Takıları)
Boşanma süreçlerinde düğünde takılan eşyaların ya da diğer adıyla ziynet eşyalarının kimde kalacağı, bozdurulmuş ve/veya harcanmış olan ziynet eşyalarının iadesinin nasıl gerçekleştirileceği vb. Hususlar da boşanacak kimselerin kafasında soru işareti olarak kalabilmektedir.
Ziynet eşyaları, ayrıca harç ödenmek suretiyle boşanma yasal süreci ile birlikte talep edilebileceği gibi, boşanma davasından bağımsız bir şekilde ayrı bir yasal aşama olarak da açılabilecektir.
Bu hususta Yargıtay'ın eski yerleşik içtihatları, bu takıların kime takılmış olursa olsun kadına ait sayılması gerektiği yönünde iken, güncel kararlarında Yargıtay'ın erkeğe takılmış olan ve niteliği itibariyle kadının kullanımına uygun olan veya kadına özgü olarak kabul edilen altın bilezik vb. Takılar hariç ziynet eşyalarının erkeğe ait olarak kabul edilebileceği yönündedir.
Somut olayın şartlarına göre mahkemelerin ziynet eşyalarına ilişkin olarak verebileceği hükümler da değişiklik gösterebileceği için en iyi boşanma avukatı ile görüşülüp yasal destek alınmasında fayda vardır.
Ziynet eşyalarına(düğün takıları) ilişkin olarak daha ayrıntılı bilgi almak için linke tıklayıp konuyla ilgili yazımızı gözden geçirebilirsiniz: Ziynet Eşyaları(Düğün Takıları) Davası
Boşanma Sonucunda Malların Tasfiyesi
Evlilik birliği, taraflar arasındaki mal rejimine göre çeşitli maddi hükümler de ihtiva etmektedir. Evlilik birliği ile kurulan evliliğe ilişkin bu mal rejimleri, boşanmanın hükme bağlanmasının akabinde "mal rejiminin tasfiyesi yasal süreci" ile tasfiye edilebilir.
Mal rejiminin tasfiyesi boşanmadan ayrı bir davadır ve bu davanın yargı mercii vasıtasıyla incelenip karara bağlanabilmesi için boşanma yasal süreci bekletici mesele yapılmaktadır.
Dolayısıyla kısaca eşlerin evlilik birliği içerisinde edindikleri ev, araba vb. Malvarlığı değerlerinin eşler arasında paylaşımı olarak ifade edebileceğimiz mal paylaşımı davaları, boşanma davasından sonra görülecek yasal süreçler olup ayrı bir makalede detaylı olarak anlatılmıştır. Boşanmada mal paylaşımı davaları ile ilgili makalemizi incelemek için tıklayınız: Boşanmada Mal Paylaşımı Davaları
Çocuğun Velayetinin ve Ebeveynlerle İlişkisinin Düzenlenmesi
Evlilik birliği içerisinde çocuğun velayeti ortaktır. Boşanma sonrasında çocuğun velayetini eşlerden biri alabildiği gibi, artık velayet ortak olarak da kullanılabilmektedir.
Hakim çocuğun üstün yararını gözeterek velayet hakkına sahip olacak olan eşi belirler. Burada hakimin takdir yetkisi vardır.
Velayet hakkına sahip olan eş lehine, velayet hakkına sahip olmayan eşten, maddi gücü doğrultusunda çocuğun eğitim, sağlık, kişisel gelişimi vs. Gerekli bakım ihtiyaçları için iştirak nafakasına hükmedilir. Velayet hakkına sahip olmayan eş bu bakım giderlerine maddi gücü oranında katılmak zorundadır.
Kanunlarımız velayet hakkına sahip olmayan eşe çocukla kişisel ilişki kurma hakkı tanımıştır.
Burada çocuğun üstün yararı göz önünde tutularak; hakim, velayet hakkına sahip olmayan taraf ile çocuğun kişisel ilişkisini düzenler. Çocukla kişisel ilişkiye ilişkin olarak boşanma davasından sonra da yasal aşama açılabilmektedir. Burada kişisel ilişkinin arttırılması, azaltılması veya kaldırılması istenebilir.
Velayet hususu ve velayet davaları hakkında daha ayrıntılı ız: Velayet Davası
Anlaşmalı Boşanma/Çekişmesiz Boşanma
Yukarıda bahsetmiş olduğumuz gibi, evliliğin tarafları kendi aralarında boşanma ve ferileri üzerinde anlaşmak suretiyle anlaşmalı olarak da boşanabilirler.
Tarafların anlaşmalı boşanabilmeleri için aşağıdaki şartların gerçekleşmesi gerekmektedir:
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı,
Eşler yargı merciine birlikte başvurmuş olmalı ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmeli,
Hakim tarafları bizzat dinlemeli ve boşanma iradelerinin hiçbir baskı altında olmadan mevcut olduğunu tespit etmeli,
Taraflar boşanmanın ferilerine, mali sonuçlarına ve varsa müşterek çocukların statüsüne ilişkin hususları kendi aralarında kararlaştırmış olmalı ve hakim de bu kararlaştırılan hususları onaylamalı
Boşanma davaları kişileri oldukça yıpratabilen ve onların hayatlarını derinden etkileyebilen yasal süreçler oldukları için boşanma konusunda kararlı olan kişilere öncelikle iletişim kanallarını açık tutmalarını ve anlaşmalı boşanma prosedürünü uygulamayı öneriyoruz. Anlaşmalı boşanma avukatı olarak istek halinde taraf iradelerine uygun bir şekilde boşanma protokolü hazırlıyoruz.
Anlaşmalı boşanma davalarına ilişkin daha ayrıntılı bilgi için: Anlaşmalı Boşanma Davası
Boşanma Davası Görülen Taraflar Lehine Koruyucu ve Önleyici Tedbir Hükmü
Boşanmak isteyen çiftler arasında kimi zaman tehdit, hakaret, şantaj, kasten yaralama ve öldürmeye teşebbüs gibi fiziksel ve psikolojik şiddet olayları meydana gelebilmektedir.
Kanunkoyucu bu gibi hallerin önüne geçilebilmesi adına 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanununu düzenleme ve yürürlüğe koyma gereği duymuştur.
6284 sayılı yasa ile yalnızca aile üyeleri ve boşanma davalarının tarafları korunmamakta, tüm şiddet ve ısrarlı takip mağdurları korunmaya çalışılmaktadır. Dolayısıyla geniş bir uygulama alanı bahsi geçendur. Bu yasa uyarınca fiziksel, psikolojik ve hatta ekonomik şiddet mağdurları lehine koruyucu ve önleyici tedbirler alınabilmektedir.
6284 sayılı yasanın sağladığı koruyucu ve önleyici tedbirlerin nasıl sağlanacağına dair makalemizi okuyup konu hakkında ayrıntılı bilgi edinebilirsiniz: Kadın, Erkek, Çocuk, LGBTQ+ Tüm Şiddet Mağdurlarına Yasal Destek Rehberi, Koruma ve Uzaklaştırma Hükmü
Yargıtay vasıtasıyla boşanma süreçlerinde verilmiş olan bazı örnek hükümler:
Eşin fiziksel görünümüyle dalga geçmek
Başkasını sevdiğini söylemek
Sadakatsiz eşe karşı şiddet
Boşanma Davalarına İlişkin Çeşitli Yargıtay Kararları
Yasal haklarınızın korunması ve davaların lehinize sonuçlanması için sürecin en başından itibaren profesyonel avukatlık ve danışmanlık almanız yasal menfaatlerinizi koruyacaktır.