Aday Memurluktan Çıkarılma (Atılma) Ekibi1 Temmuz 2026İdare Hukuku
Memurluk, günlük hayatımızda sıkça karşılaştığımız meslek gruplarından bir tanesidir. Devlet güvencesi altında çalışıp maaş alan ve devletin atamış olduğu pozisyona göre iş tanımına sahip olan kişilere memur denilmektedir. Ayrıksı kanunu olanlar hariç olmak üzere devlet memurları, “657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’na” tabii olmaktadırlar.
İçindekiler- Devlet Memurları Kanunu’na Göre Aday Memurluk
- Aday Memurluktan Çıkarılma Nedir?
- Aday Memurun Adaylık Sürecinde İlişiğinin Kesilmesi İşlemi
- Aday Memurluktan Çıkarılma Nedenleri Nelerdir?
- Aday Memurluktan Çıkarma Kararını Vermeye Yetkili İdare
- Aday Memurluktan Çıkarılma İşlemine Karşı Başvurulacak Hukuki Yollar
- Aday Memurluktan Çıkarılma İşlemi İptal Davası
- Aday Memurluktan Çıkarılma İptal Davasında Zamanaşımı ve Dava Açma Süresi
- Aday Memurluktan Çıkarılma İptal Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Aday Memurluktan Atılan Bir Kişinin Yeniden Memur Olması Mümkün Müdür?
- İdare Avukatı Hizmetlerimiz
- Sıkça Sorulan Sorular
- Hangi Hallerde Adaylık Son Bulur?
- Aday Memur İşe Kaç Gün Gitmezse Görevden Alınır?
- Aday Memurluktan Atılmaya Karşı Başvurulacak Yollar Nelerdir?
- Disiplin Cezası Almak Aday Memurluğu Sona Erdirir Mi?
- Aday Memur Kademe İlerleme Cezası Alırsa Ne Olur?
- Aday Memur Aylıktan Kesme Cezası Alırsa Ne Olur?
- Aday Memurluktan Atılan Memur Geri Dönebilir Mi?
Yukarıda bahsi geçen kanunda başta memurluk ve aday memurluk olmak üzere birçok husus düzenlenmektedir. Aday memurlar, bu adaylık süresi boyunca belirli şartların varlığı halinde aday memurluktan çıkarılma(atılma) durumuyla karşılaşmaktadırlar.
Bu makalenin konusu daAday memurluktan çıkarılma(atılma)Hususudur. Keyifli okumalar dileriz.
İdare Hukuku Avukatı
Devlet Memurları Kanunu’na Göre Aday Memurluk
Aday memurluktan çıkarılma(atılma) hususunun anlatılmasından önce aday memurluğun ne olduğunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda aday memurluğun tanımına dair herhangi bir şeybulunmamaktadır. Aynı yasanın 55. Maddesinin 3.
Fıkrasında aday memurlarının yetiştirilmesine ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğinden bahsedilmektedir.
İlgili bu yasa hükmü uyarınca “Aday Memurların Yetiştirilmesine İlişkin Genel Yönetmelik” adında bir yönetmelik çıkarılmıştır. Bu yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 3. Maddesinin 1. Fıkrasının a bendinde aday memurun ne olduğu tanımlanmaktadır.
Bu bende göre aday memur şu kişilere denmektedir: “İlk defa Devlet memurluğuna atanacaklar için uygulanacak merkezi sınavı kazanarak temel, hazırlayıcı eğitim ve staj’a tabi tutulmak üzere herhangi bir kurum veya kuruluşa atananları.”
Aday Memurluktan Çıkarılma Nedir?
Aday Memurların Yetiştirilmesine İlişkin Genel Yönetmelik uyarınca yapılacak olan merkezi sınavı kazanıp herhangi bir devlet kuruluşuna atananların aday memur statüsünde olduğundan yukarıda bahsedilmişti.
Peki bu süre içerisinde kişilerin aday memurluktan çıkarılma(atılma) ihtimali var mıdır?
Bu soruya verilecek kısa cevap “evet” şeklinde olacaktır.657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca kişiler, koşulları oluşması halinde aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemine tabii tutulmaktadır. Aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi sonucunda kişilerin memurlukla ilişikleri kesilmektedir.
Aday Memurun Adaylık Sürecinde İlişiğinin Kesilmesi İşlemi
Makalenin “ADAY MEMURLUKTAN ÇIKARILMA NEDİR?” başlığında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işleminin 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca mümkün olduğundan bahsedilmişti.
Bu bağlamda ilgili koşulları taşıdığından bahisle hakkında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi uygulananların memurlukla ilişiği kesilmektedir. Bu vaziyet 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun56. Ve 57.
Maddelerinin 1. Fıkralarındayer almaktadır.
Aday Memurluktan Çıkarılma Nedenleri Nelerdir?
Makalenin yukarıdaki bölümlerinde kişilere aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi yapılabileceğinden bahsedilmişti. Bu noktada “hangi hallerde aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi yapılabilir?” sorusu akıllara gelmektedir.
Yasanın “Adaylık devresi içinde göreve son verme” başlığını taşıyan 56. Maddesinde şöyle denmektedir: “Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir.”
Madde hükmü oldukça açıktır.
Adaylık süresi içerisinde(bu süre aynı yasanın 54. Maddesinin 2. Fıkrası uyarıncaEn az 1 en fazla 2 yılOlabilir) başarısız olan kişiler ve adaylık süresi boyunca memuriyetle bağdaşmayan hal ve hareketlerde bulunanlara aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi uygulanır.
Bununla beraber aynı yasanın “Adaylık süresi sonunda başarısızlık” başlığını taşıyan 57. Maddesinde ise: “Adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir.
İlişikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhâl Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.” denmektedir.
Bu madde uyarınca kişi hakkında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işleminin uygulanması içinAylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıVerilmesi gerekmektedir.
Aylıktan kesme cezasınınverilebileceği haller 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/C maddesinde düzenlenmişken, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasınınverilebileceği haller aynı yasanın 125/D maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddedeki fiillerden birini işleyen aday memura, aynı yasanın 57. Maddesi uyarınca aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi uygulanır.
Bu hükümler uyarıncaAylıktan kesme cezasıVerilebilecek haller şunlardır:
- Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,
- Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,
- Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak,
- Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak,
- Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,
- Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak,
- Faaliyet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak.
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıIse şu hallerde verilebilmektedir:
- Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek,
- Özürsüz ve kesintisiz 3 – 9 gün göreve gelmemek,
- Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak,
- Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak,
- Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yeri toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanmak veya kullandırmak,
- Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek,
- Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak,
- Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak,
- Belirlenen vaziyet ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak,
- Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak,
- Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek,
- Diplomatik statüsünden yararlanmak suretiyle yurt dışında, haklı bir sebep göstermeksizin ödeme kabiliyetinin üstünde borçlanmak ve borçlarını ödemedeki tutum ve davranışlarıyla Devlet itibarını zedelemek veya mecburi bir sebebe dayanmaksızın borcunu ödemeden yurda dönmek,
- Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak,
- Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak.
Aday Memurluktan Çıkarma Kararını Vermeye Yetkili İdare
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca aday memurlar hakkında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemimin uygulanabileceğinden yukarıda bahsedilmişti. Bu noktada aday memurluktan çıkarılma(atılma) kararlarını vermeye yetkili organın kim olduğu sorusu akıllara gelmektedir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126.
Madde uyarınca aylıktan kesme cezalarıdisiplin amirleritarafından verilebilmektedir. Dolayısıyla kişi hakkında aylıktan kesme cezası doğrultusunda aday memurluktan çıkarılma(atılma) işleminin uygulanabilmesi için bu cezanın disiplin amirleri tarafından verilmesi gerekmektedir.
Bununla beraber aynı maddenin devamındaki cümle doğrultusunda kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının “…Memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun hükmü alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından…” verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla kademe ilerleme cezası doğrultusunda kişi hakkında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işleminin uygulanabilmesi için maddede sözü geçenatamaya yetkili amir veya valilerceverilmesi gerekmektedir.
Aday Memurluktan Çıkarılma İşlemine Karşı Başvurulacak Yasal Yollar
Aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi birIdari işlemdir. Bu yüzden de aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemine karşı izlenecek yasal yolIdari yargıdaYasal aşama açılmasıdır.
Haklarında aday memurluktan atılma işlemi uygulananlar 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu 2.
Madde uyarıncaiptal davasıaçabilirler. Açılan bu iptal davası ile beraber aday memurluktan atılma işleminin iptal edilmesini ve bu işleminin hukuk dünyasında bir sonuç doğurmamasını talep edebilirler.
Bununla beraber idari yargıda bir işlem hakkında iptal davası açılması o işlemin yürütülmesinidurdurmamaktadır. Dolayısıyla da aday memurluktan atılma işlemine karşı idari yargıda bir kişi yasal aşama açsa bile o işlem geçerliliğini koruyacaktır.
Bu yüzden aday memurluktan atılma işlemine karşı kişi idari yargıda yasal aşama açtıktan sonra,2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. Maddesi uyarınca yürütmenin durdurulmasını istemelidir.
Böylece telafisi güç ve imkansız zararların önüne geçilecek ve kişi, anayasanın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. Maddesi uyarınca hakkını yargı merciileri önünde sağlıklı bir şekilde arayabilecektir.
Aday Memurluktan Çıkarılma İşlemi İptal Davası
Aday memurluktan çıkarılma(atılma) işleminin bir idari işlem olduğundan dolayısıyla hakkında aday memurluktan atılma işlemi uygulanan kişinin idari yargı önünde bu işlemin iptalini isteyebileceğinden yukarıda bahsedilmişti.
Bu bağlamda aday memurların, aday memurluktan atılma işlemlerine karşı idari yargıya başvurup işlemin iptalinin istendiği iptal davası açma olanakları bulunmaktadır.
Aday Memurluktan Çıkarılma İptal Davasında Zamanaşımı ve Yasal Aşama Açma Süresi
Bu makalenin “ADAY MEMURLUKTAN ÇIKARILMA İŞLEMİNE KARŞI BAŞVURULACAK HUKUKİ YOLLAR” ve “ADAY MEMURLUKTAN ÇIKARILMA İŞLEMİ İPTAL DAVASI” başlıklarında aday memurların aday memurluktan atılma işlemlerine karşı idari yargıya başvurabileceklerinden ve iptal davası açabileceklerinden bahsedilmişti.
Bu davanın süresine bakılacak olursa 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda herhangi bir düzenleme görülememektedir. Bu yüzden genel kuralların yer aldığı 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na bakılması gerekmektedir. Süreler ile ilgili hususlar2577 Sayılı Kanun’un 7.
Ve 8. Maddelerindeyazmaktadır.
2577 Sayılı Yasa uyarınca, aday memurluktan atılma işlemi idare mahkemelerinin görev alanına giren bir işlem olduğundan dolayıaltmış güniçinde aday memurluktan atılmanın iptali davasının açılması gerekmektedir.
İdari yargılama hukuku bakımından yasal aşama açma süresi olan 60 günlük süreninhak düşürücü süreolduğu da unutulmamalıdır. Bu süreler geçtikten sonra kişilerin yasal aşama açma hakkı düşmektedir.
Aday Memurluktan Çıkarılma İptal Davasında Görevli ve Yetkili Yargı Mercii
Aday memurluktan çıkarılma(atılma) davasına ilişkin süreler, bu makalenin “ADAY MEMURLUKTAN ÇIKARILMA İPTAL DAVASINDA ZAMANAŞIMI VE YASAL AŞAMA AÇMA SÜRESİ” isimli bir üst başlığında açıklanmıştı.
Usul hukuku bağlamında sürelerden başka görevli ve yetkili mahkemenin tespiti de oldukça önem arz etmektedir.
Görevli yargı mercii şu şekilde tespit edilmektedir: Aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi bir idari işlem olduğundan ve bu davanın konusu vergi mahkemesinin görev alanına girmediğinden dolayı idare mahkemesinin görev alanına girmektedir. Yani aday memurluktan atılma işlemine karşıidare mahkemesindeyasal aşama açılmalıdır.
Yetki bakımından ise 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda özel yetkili bir yargı mercii düzenlenmediğinden dolayı 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’na bakılması gerekmektedir.
Yasanın 32. Maddesi uyarıncaidari işlemi yapan idari merciinin bulunduğu yer yargı makamı görevlidir.
Aday Memurluktan Atılan Bir Kişinin Yeniden Memur Olması Mümkün Müdür?
Aday memurluğa ilişkin hükümler 657 Sayılı Kanun’un 54, 55, 56 ve 57. Maddelerinde düzenleme alanı bulmuştur.
Bu düzenlemeler uyarınca yasanın 57. Faddesinin 2.
Fıkrası önem taşımaktadır. Bu fıkra doğrultusunda 56 ve 57. Maddeler uyarınca ilişiği kesilen aday memurlar3 yıl boyuncaDevlet memuruolamamaktadır. 3 yılın sonunda hakkında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi uygulanan kişiler yeniden süreci işletmek koşulu ile devlet memuru olabilirler.
Bürosu İdare Avukatı Hizmetlerimiz
Bu makalede aday memurluk ile aday memurluktan atılmanın ne olduğundan ve bununla beraber böyle bir durumda nasıl bir aşama izlenmesi gerektiğinden bahsedilmiştir.
Bununla beraber idari yargıya ilişkin usul ve esaslar katıdır. Katı olmakla beraber idari yargıda kural idari işlemlerin geçerliliği ilkesi olduğundan dolayı kendisi hakkında aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemi uygulanan kişi, süreci yanlış yönetirse yasal aşama bile açmış olsa görevine devam edemeyip çok ciddi ve telafisi imkansız sıkıntılar ile karşılaşabilmektedir.
Tam da bu noktadaolarak bizler devreye girmekteyiz.
İdare hukuku kapsamında verdiğimiz profesyonel hizmetlerle sizlerin yaşamış olduğu mağduriyetler veya gelecekte yaşanma tehlikesi bulunan hak kayıplarının önüne geçilmesini sağlamaktayız.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi Hallerde Adaylık Son Bulur?
Adaylık süresi içinde eğitimdebaşarısız olunması, adaylarınmemuriyetle bağdaşmayacakhal ve hareketlerinin bulunması, aylıktan kesme cezasıalınması vekademe ilerlemesinin durdurulması cezasınınalınması hallerinde adaylık son bulur.
Aday Memur İşe Kaç Gün Gitmezse Görevden Alınır?
Özürsüz olarak 1 veya 2 gün gelmemek aylıktan kesme cezası, özürsüz ve kesintisiz olarak 3 – 9 gün gelinmemesinde ise kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmektedir. Her iki halde de aday memur için yasanın 57. Maddesi uyarınca ilişik kesilmesi işlemiuygulanır.
Aday Memurluktan Atılmaya Karşı Başvurulacak Yollar Nelerdir?
Aday memurluktan çıkarılma(atılma) işlemine karşı idare mahkemelerindeiptal davasıaçılabilir.
Disiplin Cezası Almak Aday Memurluğu Sona Erdirir Mi?
Uyarma ve kınama disiplin cezalarının alınması halinde aday memurların memurluğuna sonverilemez. Buna karşılık aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezalarının verilmesi halinde aday memurun memurluğuna sonverilir.
Aday Memur Kademe İlerleme Cezası Alırsa Ne Olur?
Aday memurun kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alması halinde yasanın 57.
Maddesi uyarınca memurluktan ilişiğikesilmektedir.
Aday Memur Aylıktan Kesme Cezası Alırsa Ne Olur?
Aday memurun aylıktan kesme cezası alması halinde yasanın 57. Maddesi uyarınca memurluktan ilişiğikesilmektedir.
Aday Memurluktan Atılan Memur Geri Dönebilir Mi?
Sağlık nedenleri hariç olmak üzere yasanın 56. Ve 57. Maddeleri doğrultusunda memurluktan ilişiği kesilen aday memurlar3 yıl sonrayeniden memur olabilirler.
Ensar Emin GÜNAY