Türkiye'de yasal olarak yaşamak isteyen yabancı uyruklu bireyler için çeşitli ikamet izni türleri mevcuttur. Bu türlerden biri de aile bütünlüğünü korumaya yönelik düzenlenmiş olan aile ikamet izinidir. Türk vatandaşıyla evli olan ya da Türkiye’de yasal ikamet hakkı bulunan bir kişinin yabancı eşi veya çocukları, bu izin aracılığıyla ülkede yasal güvence altında yaşama hakkı kazanır.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun (YUKK) 34 ve 35. Maddeleri çerçevesinde düzenlenen aile ikamet izni, yalnızca birlikte yaşam amacıyla verilmekte olup çalışma hakkı tanımamaktadır.

Aile İkamet İzni Kimler İçin Alınabilir?

YUKK'nun 34.

Maddesi kapsamında aile ikamet izninden yararlanabilecek kişiler kanunda sınırlı biçimde sayılmıştır. Buna göre; Türk vatandaşının, Mavi Kart sahibinin, geçerli ikamet iznine sahip yabancının ya da mülteci veya ikincil koruma statüsündeki kişinin yabancı uyruklu eşi, kendisinin veya eşinin ergin olmayan çocukları ile bakmakla yükümlü olunan bağımlı çocukları bu izinden yararlanabilir. Uygulamada en yaygın başvuru türü, Türk vatandaşıyla evli olan yabancı eşin aile ikamet izni talebidir. Çok eşli evliliklerin söz konusu olduğu durumlarda ise yasa yalnızca bir eşe bu iznin verilmesine izin vermekte; ancak diğer eşlerden olan çocuklar yine de bu haktan yararlanabilmektedir.

Destekleyici Kimdir ve Hangi Koşulları Taşımalıdır?

Aile ikamet izninin temelinde “destekleyici” kavramı yatmaktadır.

Destekleyici; başvuruda bulunan yabancı aile bireyine sponsor olan, yani onun Türkiye’de ikamet iznine kavuşmasına zemin hazırlayan kişidir. Destekleyici; Türk vatandaşı, Mavi Kart sahibi, Türkiye’de ikamet iznine sahip yabancı, mülteci veya ikincil koruma statüsündeki bir yabancı olabilir. YUKK'nun 35. Maddesi uyarınca destekleyicinin taşıması gereken şartlar şunlardır:

  • Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelire sahip olması;
  • Barınma imkânının ailedeki fert sayısına uygun olması;
  • Tüm aile fertleri için sağlık sigortası yaptırmış olması;
  • Başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl içinde aile düzenine karşı işlenmiş bir suçtan hüküm giymemiş olması;
  • Adres kayıt sisteminde kaydının bulunması ve Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olması.

Yabancı uyruklu destekleyiciler için öngörülen bu bir yıllık ikamet koşulu, bazı istisnai durumlarda aranmamaktadır.

Bilimsel amaçlı ikamet izni veya çalışma izni bulunanlar, Mavi Kart kapsamında olanlar ile Türk vatandaşlarıyla evli olan yabancılar bu istisnadan yararlanır.

Başvuru Sahibi Yabancıda Aranan Şartlar

Aile ikamet iznine başvuran yabancı aile bireyinin de bazı koşulları yerine getirmesi mecburidir. Her şeyden önce başvurunun, vize süresi ya da ikamet izni geçerliliği dolmadan yapılması gerekir. Başvuru sahibinin kamu düzeni veya güvenliği açısından tehdit oluşturmaması, Türkiye’ye yasal giriş yapmış olması ve sahte belge ya da formalite evlilik yoluyla işlem yapmamış olması şarttır. Eşlerin her birinin on sekiz yaşını doldurmuş olması da aranan temel koşullar arasında yer almaktadır.

Bunlara ek olarak, başvuru sahibinin hakkında geçerli bir sınır dışı etme hükmü ya da Türkiye’ye giriş yasağı bulunmaması gerekmektedir.

Gerekli Belgeler Nelerdir?

Başvuru sürecinde hem destekleyici hem de aile bireyi adına bir dizi belge hazırlanmalıdır. Başvuru sahibi tarafından sunulması gereken belgeler şunlardır: imzalı ikamet izni başvuru formu, pasaport ve pasaport fotokopisi, son altı ay içinde çekilmiş biyometrik fotoğraf, aile bağını kanıtlayan belgeler (evlilik cüzdanı veya doğum belgesi), Türkiye’de geçerli özel sağlık sigortası poliçesi ve ikamet harcı ödemesine ait makbuz. Destekleyici tarafından sunulması beklenen belgeler ise gelir durumunu gösteren belgeler (maaş bordrosu, banka dökümü ya da şirket evrakları), adres kaydını ispat eden dokümanlar, adli sicil belgesi ve konut büyüklüğünü gösterir tapu veya kira sözleşmesidir. Yurt dışında düzenlenmiş belgelerin apostil onaylı olması ve noter onaylı Türkçe çevirisiyle birlikte sunulması mecburidir.

Çocuklar adına yapılan başvurularda doğum belgelerinin de apostil onaylı olması gerekmektedir.

Sağlık sigortası konusunda önemli bir ayrıntıya dikkat etmek gerekir: destekleyici SGK kapsamında sigortalı bir Türk vatandaşıysa, eş ve çocuklar için ayrıca yabancı sağlık sigortası yaptırmak mecburi değildir. Ancak diğer durumlarda sigorta, Türkiye’de faaliyet gösteren özel bir sigorta şirketinden alınmalı; yurt dışında düzenlenen poliçeler geçerli sayılmamaktadır.

Başvuru Süreci Nasıl İşler?

Aile ikamet izni başvurusu, Göç İdaresi Başkanlığı’nın e-ikamet portalı üzerinden gerçekleştirilmektedir. Başvurucu ya da vekil, e-ikamet platformunda gerekli bilgileri girerek başvuruda bulunabilirler. Sistemin talimatlarına göre belgeler yüklenir ve başvuru gönderilir.

İzin Süresi

Aile ikamet izni başvurusu değerlendirildikten sonra, yetkili makam tarafından karar verilir.

Karar süresi başvurunun karmaşıklığına ve eksik belgeler olup olmadığına bağlı olarak değişebilir.

İzin Yenilenmesi

Aile ikamet izni belirli bir süre için geçerlidir. İzinin süresi dolmadan önce yenilenmesi gerekir. İzni yenilemek için, ilgili kurumlara başvuru yapmak ve gerekli belgeleri sunmak gerekir.