Kira bedel tespit davasında hakimler hak ve nesafe, endeks ve emsal kira değerlendirmelerine dayanarak yeni kira parasını belirler. Yargıtay kararları bu konuda önemli ipuçları sunmaktadır.
- Sen/478 Hüküm sayılı 27/01/2016 günlü hükmü
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi’nin 2015/9180 Esas ve 2016/4680 Hüküm sayılı Hükmü
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2017/4815 Esas ve 2018/3788 Hüküm sayılı 10/04/2018 günlü hükmü: “…Kural olarak kira bedelinin tespiti davalarında Hakim kira bedelini gerek hak ve nesafete, gerekse endekse göre tespit etmeli, tespit edilen bedelin talep tarihinde ödenen bedelden az olması halinde ödenen bedele hükmedilmelidir.
Taraflar arasındaki kira sözleşmesinin başlangıç tarihine göre, yeni dönem kira parasının 18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hükmü gereğince Hâkim tarafından hak ve nesafet kurallarına göre saptanması gerekir. Hak ve nesafete uygun kira belirlenirken en son ödenen aylık kira bedeline endekse (ÜFE) göre artış yapılarak belirlenen kiradan daha düşük olmayacak şekilde taşınmazın boş olarak kiraya verilmesi halinde getirebileceği brüt kira bedelinden, davalının eski kiracı olduğu gözetilerek hakkaniyete uygun bir miktarda indirim yapılması gerekir… ”
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2024/1083 Esas ve 2025/1439 Hüküm sayılı 10/03/2025 günlü hükmü: “…Ancak, kira bedeli ilk dört yıl için enflasyon oranında arttırılmış olsa dahi kanunda öngörülen tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı genel enflasyon oranına göre düzenlenmiş bir sepettir. Kira enflasyonu ise ülkedeki genel tüketici fiyat endeksi ile belirlenen enflasyonun çok daha üzerinde gerçekleşmiş ve kira sözleşmesinin yapıldığı tarihten itibaren geçen beş yıl içinde emsal kira bedelleri ile taraflar arasında geçerli olan kira bedeli arasında bir fark, bir makas meydana gelmiş olabilir. Bu nedenle yasa koyucu TBK’nın 344.
Maddesinin 1 ve 2. fıkrasında yer verilen düzenlemeleri yeterli görmeyerek bu makasın kapatılabilmesi açısından TBK.’nun 344/3. maddesinde farklı bir düzenlemeye yer vererek artık tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını da göz önünde bulundurarak ancak bu oran ile bağlı kalmaksızın emsal kira miktarlarını da değerlendirerek hakim tarafından kiranın hakkaniyete göre belirlenmesi imkanını sağlamıştır…”
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2012/12371 Esas ve 2012/19121 Hüküm sayılı 18/09/2012 günlü hükmü: “…21/11/1966 tarih ve 1966/19-10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hükmünde, kiralayan tarafından kiracı aleyhine açılan kira tespit davasında; belirlenecek yeni kira parasının, o davaya ait dilekçenin tebliğini izleyen kira dönemi için kiracıyı bağlayacağı vurgulanmıştır…Açıklanan nedenle, 01.02.2010 tarihinden geçerli tespit isteminin süresinde bulunmadığından reddi gerekir. Ne var ki, bu vaziyette mahkemece; yasal aşama hemen reddedilmeyip, davacı tarafın 01.02.2011 tarihinden geçerli kira parasının tespitini isteyip istemediğini de sorup, 01.02.2011 tarihinden geçerli kira parasının tespiti istendiği takdirde, bu doğrultuda bir inceleme ve araştırma yaparak oluşacak sonuç dairesinde hüküm kurmak olmalıdır. Yanılgılı değerlendirme ve eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir…”
- Yargıtay 6.
Hukuk Dairesi’nin 2014/11849 Esas ve 2014/13480 Hüküm sayılı 04/12/2014 günlü hükmü: “21/11/1966 tarih ve 1966/19-10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hükmünde, kiralayan tarafından kiracı aleyhine açılan kira tespit davasında; belirlenecek yeni kira parasının, o davaya ait dilekçenin tebliğini izleyen kira dönemi için kiracıyı bağlayacağı vurgulanmıştır. Yasal Aşama tarihi 30.01.2013 olup, 01/01/2013 tarihinde başlayan dönem için açılan iş bu yasal aşama sözleşmede artış maddesi bulunmadığından süresinde değildir. Açıklanan nedenle, 01.01.2013 tarihinden geçerli tespit isteminin süresinde bulunmadığından reddi gerekir. Ne var ki, bu vaziyette mahkemece; yasal aşama hemen reddedilmeyip, davacı tarafın 01.01.2014 tarihinden geçerli kira parasının tespitini isteyip istemediğini de sorup, 01.01.2014 tarihinden geçerli kira parasının tespiti istendiği takdirde, bu doğrultuda bir inceleme ve araştırma yaparak sonucuna göre hüküm verilmesi gerekirken yazılı şekilde tespite hüküm verilmesi usul ve yasaya aykırıdır..”