Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 16. Maddesi uyarınca, en az üç yıldan beri Türk vatandaşı ile evli olan yabancılar Türk vatandaşlığını kazanmak üzere başvuruda bulunabilirler. Ancak bu yolun başarıya ulaşması için belirli şartların sağlanması gerekmektedir.
Başvuru sahiplerinin aile birliği içerisinde yaşaması, evlilik birliği ile bağdaşmayacak faaliyette bulunmamaları ve milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden herhangi bir davranış sergilememeleri gerekiyor.
Yasal düzenlemede belirtilen'aile birliği içerisinde yaşama' şartı, Bakanlık tarafından aile konutunda birlikte yaşamanın zorunluluğu olarak değerlendirilmemektedir. Eşlerin arasında evliliğin gerçek bir ilişki olduğunun tespitini yeterli saymaktadır.
Bu nedenle, uzak mesafe yoluyla dahi evliliğini yürüten çiftlerin bu yolla vatandaşlık kazanımı mümkündür.
Evlilik birliği ile bağdaşmayacak faaliyetler arasında fuhuş yapmak veya aracılık etmek gibi eylemler yer almaktadır. Milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil edecek bir hali bulunmaması durumunda ise, vatandaşlık başvurusu değerlendirilebilir.
Vatandaşlık başvuru ret gerekçenizde'Milli Güvenlik ve Kamu Düzeni' yazıyor ise, ülkenin milli güvenliği ve kamu düzenine engel teşkil edecek herhangi bir durumunuz olduğu ifade edilmektedir. Bu durum sadece terör örgütü ile ilgili olmasının yanı sıra eşiniz, aileniz veya sizin hakkınızda süren herhangi bir soruşturma veyahut kovuşturmadan kaynaklanabilir.
Vatandaşlık başvuru ret gerekçenizde'Takdir Yetkisi' yazıyor ise, tüm koşulları taşımanızın yanı sıra idare tarafından olumsuz kanaat kullanıldığı ifade edilmek istenmektedir. İlgili başvuru ret gerekçeleri esasen Bakanlık tarafından spesifik olarak açıklanmamakla birlikte, ret gerekçesini idari yasal aşama yoluyla öğrenme şansınız bulunmaktadır.
Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 16.
Maddesi'nin ikinci fıkrası uyarınca, vatandaşlık başvurusunda sonra destekleyicinin ölmesi halinde kazanılmış vatandaşlığa olumsuz bir etkisi olmamakla birlikte kazanılmış vatandaşlık bakidir. Başvuru sonuçlanmadan ölen Türk Vatandaşı eşin hâlinde ise yine bir değişiklik olmayarak, vatandaşlık başvurusu sonuçlandırılacaktır.
Evliliğin boşanma yolu ile sona ermesi durumundaki sonuçlarının akıbeti de akla gelmektedir. Nitekim, Türk Vatandaşlığı kanunda bu hususa ilişkin özel bir düzenleme bulunmasa dahi, evliliğin iyi niyet çerçevesinde kurulduğu ve evlilik birliği içerisinde aile birliği içerisinde devam ettiği halinde, ölüm halinde Türk Vatandaşlığının korunması yorumundan hareketle, evliliğin boşanma ile sona ermesi haline de bu yorumun kıyas yolu ile uygulanabileceği ve başvuru sonrası boşanma halinin başvuruya etkisi olmaksızın sonuçlandırılması gerekmektedir.