Soybağının Kurulması: Babanın Çocuğu Tanıması Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 295. Maddesinde düzenlenen tanıma, evlilik dışı doğan çocuk ile baba arasındaki soybağının kurulmasını sağlayan tek taraflı bir irade beyanıdır. Bu işlem, babanın çocukla arasındaki hukuki bağı kurmasını sağlar.

Tanıma Beyanı Nasıl ve Nereye Yapılır?

Tanıma işlemi belirli resmi makamlar önünde gerçekleştirilmelidir. Kanuna göre tanıma beyanı şu şekillerde yapılabilir:

  • Nüfus müdürlüğüne yapılacak yazılı bir başvuruyla,
  • Mahkemeye sunulacak yazılı bir dilekçeyle,
  • Noter huzurunda düzenlenecek resmi bir senetle,
  • Vasiyetnameye eklenecek açık bir beyanla.

Eğer tanıma beyanında bulunacak kişi küçük veya kısıtlı ise, işlemi gerçekleştirebilmesi için velisinin veya vasisinin de onayının alınması zorunludur.

Tanımanın Önündeki En Önemli Engel

Bir çocuğun başka bir erkek ile soybağı ilişkisi bulunuyorsa, bu hukuki bağ mahkeme kararıyla iptal edilmediği ya da geçersiz kılınmadığı sürece çocuk başka bir baba tarafından tanınamaz.

Soybağının öncelikle netleştirilmesi gerekmektedir.

Tanıma İşleminin Bildirilmesi

Tanıma beyanını teslim alan nüfus memuru, sulh hakimi veya noter, bu durumu derhal babanın ve çocuğun nüfusa kayıtlı olduğu müdürlüklere bildirir. Çocuğun kayıtlı olduğu nüfus dairesi ise bu gelişmeyi çocuğa, annesine ve eğer çocuk vesayet altındaysa ilgili vesayet makamına tebliğ eder.

Tanıma Kararının İptali ve İptal Davası

Tanıma beyanının hukuki açıdan sakatlanması durumunda iptali talep edilebilir. Tanıyan kişi; yanılma, aldatma veya korkutma gibi iradeyi sakatlayan sebeplerle tanımanın iptali için dava açma hakkına sahiptir. Bu dava, anneye ve çocuğa karşı yöneltilir.

İptal Davası Açabilecek Diğer Kişiler

Tanımanın iptali davası sadece tanıyan kişi tarafından değil, diğer ilgililer tarafından da açılabilir.

Bu kişiler şunlardır:

  • Anne,
  • Çocuk ve çocuğun vefatı halinde onun altsoyu,
  • Cumhuriyet savcısı,
  • Hazine.

Diğer ilgililer tarafından açılacak dava, tanıma beyanında bulunan kişiye; eğer bu kişi vefat etmişse mirasçılarına karşı açılır.

Dava Açma Süreleri Nelerdir?

Hak düşürücü süreler, tanımanın iptali davalarında büyük önem taşır:

  • Tanıyan kişinin dava açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin geçtiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda tanımanın üzerinden 5 yıl geçmesiyle son bulur.
  • Diğer ilgililerin dava hakkı, davacının tanımayı ve tanıyanın çocuğun gerçek babası olamayacağını öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halükarda 5 yıl geçmekle düşer.
  • Çocuğun dava hakkı ise ergin olmasından itibaren 1 yıl geçmesiyle sona erer.

Bu sürelerin kaçırılması durumunda, gecikmeyi haklı kılan mücbir bir sebep varsa, bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren 1 ay içinde dava açılması mümkündür.