İhtiyati haciz kararına itiraz, borçlunun gıyabında verilen geçici hukuki koruma kararına karşı, yasal olarak tanınan yedi günlük süre içerisinde kararı veren yargı merciine başvurarak bu tedbirin kaldırılmasını talep ettiği hukuki bir yoldur. Bu itirazın yasal çerçevesi İcra ve İflas Kanunu madde 265 ile sınırlandırılmıştır. Kanunda açıkça belirtilen nedenler dışındaki iddialar bu süreçte dinlenmeyip, ancak bağımsız bir dava konusu yapılarak ileri sürülebilir.
İhtiyati Haciz Kararına İtiraz Nedir?
Alacaklı taraf, borçlunun malvarlığını kaçırma ihtimaline karşı haklarını güvence altına almak amacıyla mahkemeden geçici bir tedbir niteliğinde karar talep eder. Haczin amacına ulaşabilmesi için borçlu taraf dinlenmeden bu yönde karar verilmesi mümkündür.
Ancak bu tek taraflı durumun yaratabileceği hak kayıplarını önlemek amacıyla yasa koyucu, borçluya ihtiyati haciz kararına karşı itiraz etme hakkı tanımıştır.
Eğer karar verilmeden önce borçlu mahkemece duruşmada dinlenmiş ise bu aşamadan sonra doğrudan itiraz yoluna gidilmesi hukuken mümkün değildir. Bu durumda borçlu ancak teminat göstererek tedbirin kaldırılması yoluna başvurebilir.
İhtiyati Hacze İtiraz Gerekçeleri
İtiraz gerekçeleri yasal olarak sınırlı sayıda tutulmuştur. Bu gerekçeler genel olarak yetki, teminat ve kararın dayandığı sebepler olarak üçe ayrılır:
1. Kararın Dayandığı Sebeplere Yönelik İtirazlar
İhtiyati haciz kararları tam bir ispat aranmaksızın yaklaşık ispat kuralı çerçevesinde verilir.
Borçlu taraf, alacağın aslında mevcut olmadığını, vadesinin gelmediğini veya alacağın rehin gibi başka bir güvence altında olduğunu ileri sürerek karara karşı çıkabilir.
2. Mahkemenin Yetkisine Yönelik İtirazlar
Kararı veren mahkemenin yetkisiz olduğu yönündeki iddialar bu başlık altında sunulur. Eğer uyuşmazlığın çözümü için yetkili olan mahkeme dışında bir merciden bu karar alınmışsa, borçlu yetki itirazında bulunabilir.
3. Teminata Yönelik İtirazlar
Alacağı ilama dayanmayan alacaklıların bu kararı alabilmesi için belirli bir teminat göstermesi gerekir.
Teminatın hiç gösterilmemesi veya miktarının yetersiz olması durumunda borçlu bu hususu itiraz gerekçesi yapabilir.
Geçersiz Sayılan İtiraz Sebepleri
İmza taklidi iddiaları veya borcun ödendiğine dair esasa ilişkin savunmalar bu aşamada doğrudan incelenmez. Bu tür kapsamlı iddiaların asıl uyuşmazlığın çözüleceği dava sürecinde ileri sürülmesi gerekir.
İhtiyati Haciz Kararına İtiraz Süresi
İtiraz için kanunda öngörülen süre yedi gündür ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Sürenin başlangıcı borçlunun işlem anındaki durumuna göre belirlenir:
- İşlem gerçekleştirilirken borçlu hazır bulunuyorsa süre haczin uygulandığı gün başlar.
- Borçlu işlem sırasında orada değilse, süre haciz tutanağının kendisine tebliğ edilmesiyle işlemeye başlar.
İtiraz Başvurusu Nereye ve Nasıl Yapılır?
İtiraz başvurusu, kararı vermiş olan mahkemeye verilecek gerekçeli bir dilekçe ile gerçekleştirilir. Başvuru sahibinin tüm iddialarını ve dayanak belgelerini bu dilekçe ile birlikte sunması zorunludur.
Mahkeme, tarafları duruşmaya davet ederek inceleme yapar.
Üçüncü Şahısların İtiraz Hakkı
İşlemden menfaati olumsuz etkilenen üçüncü şahıslar da karara karşı itiraz edebilir. Ancak üçüncü şahıslar sadece kararın dayandığı nedenlere ve teminata yönelik itirazda bulunabilir; mahkemenin yetkisine itiraz etme hakları bulunmamaktadır.
İtiraz Üzerine Verilecek Kararlar ve İstinaf Süreci
Mahkeme yapılan inceleme neticesinde itirazı haklı bulursa kararı tamamen kaldırabilir veya teminat miktarını değiştirerek revize edebilir. İtirazın reddi halinde ise tedbir kararı geçerliliğini korur. Bu kararlara karşı Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurulabilir.
İstinaf başvurusu öncelikli olarak karara bağlanır ve verilen karar kesindir.
Teminat Göstererek Kararın Kaldırılması
Borçlu, kararın hatalı olduğunu iddia etmek yerine, borç tutarını karşılayacak nitelikte nakit para, banka teminat mektubu veya taşınmaz rehni sunarak tedbirin doğrudan kaldırılmasını talep edebilir. Bu yöntem, ticari faaliyetlerin kesintiye uğramasını önlemek adına pratik bir çözüm sunar.
Örnek İtiraz Dilekçesi Şablonu
... NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNE
DOSYA NO:.../... D.İş
İTİRAZ EDEN BORÇLU: [Ad Soyad / Unvan]
VEKİLİ: [Ad Soyad]
ALACAKLI: [Ad Soyad / Unvan]
KONU: İhtiyati haciz kararına karşı itirazlarımızın sunulmasıdır.
AÇIKLAMALAR:
1. Mahkemenizce verilen karar doğrultusunda müvekkil aleyhine uygulanan tedbir usul ve yasaya aykırıdır.
2. Alacağın vadesi henüz gelmemiş olup, muaccel olmayan bir borç için bu yönde karar verilmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir.
SONUÇ VE İSTEM: İtirazlarımızın kabulü ile haksız kararın kaldırılmasını arz ve talep ederiz.
Sıkça Sorulan Sorular
İcra dairesine itiraz edilebilir mi?
Hayır, itiraz doğrudan kararı veren mahkemeye yapılmalıdır. İcra dairesine yapılan başvurular geçersizdir.
İtiraz işlemi icra takibini durdurur mu?
Yalnızca itirazda bulunulmuş olması takibi kendiliğinden durdurmaz.
Ancak mahkeme itirazı kabul ederse tedbir derhal hükümsüz kalır.
Üçüncü şahıslar için süre ne zaman başlar?
Üçüncü şahıslar için yedi günlük süre, haciz işlemini öğrendikleri tarihten itibaren başlar.
Kaynaklar
- İcra ve İflas Kanunu Madde 265
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararları
- Akademik Makaleler ve Güncel Yargı Kararları Dergisi, 2018