Yargı sisteminin işleyişini daha hızlı ve verimli hale getirmeyi amaçlayan yeni yasal düzenleme yürürlüğe girdi. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen bu düzenleme, ceza yargılamalarından icra süreçlerine, idare hukukundan tazminat hesaplamalarına kadar geniş bir alanda köklü yenilikler getiriyor.

12. Yargı Paketi Nedir ve Ne Zaman Yürürlüğe Girdi?

Meclis süreçlerinin tamamlanmasının ardından yasalaşan bu düzenleme, yargı alanındaki birçok temel kanunda değişiklik yapmaktadır.

Düzenlemelerin büyük kısmı Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girerken, teknik altyapı gerektiren bazı maddeler için üç aylık geçiş süreleri tanınmıştır.

Öne Çıkan Kanun Değişiklikleri ve Yeni Maddeler

İcra ve İflas İşlemlerinde Yeni Dönem

Kamunun taraf olduğu davalarda mahkeme tarafından hükmedilen para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılamayacak. Alacaklı veya temsilcisi, öncelikle ilgili idari kuruma yazılı olarak başvurarak banka hesap bilgilerini sunmak zorundadır. İdarenin ödeme yapması için bir aylık süre tanınacak, bu sürede ödeme yapılmazsa icra takibi açılması mümkün olacaktır.

Miras kalan taşınmazların ortaklığının giderilmesi davalarında ise ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılacaktır. Bu süreçte ihale bedelini yatırmayan katılımcılara idari yaptırımlar uygulanacaktır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki Yenilikler

Uygulamada çeşitli karmaşalara yol açan belirsiz alacak davası müessesesi tamamen kaldırılmıştır.

Bunun yerine, kısmi dava açan taraflara tahkikat aşamasının sonuna kadar, ıslah yoluna başvurmadan alacak miktarını bir defaya mahsus artırma hakkı tanınmıştır. Artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihi itibarıyla kesilmiş sayılacaktır.

Yazılı yargılama usulünde iki duruşma arasındaki süre en fazla üç ay olarak belirlenmiştir. Ayrıca SEGBİS ile duruşmalara uzaktan katılan kişiler için fiziki imza zorunluluğu, feragat, kabul ve sulh gibi istisnai durumlar dışında kaldırılmıştır.

Ceza Muhakemesinde Dikkat Çeken Revizyonlar

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesi yeniden yapılandırılmıştır. Artık HAGB kararlarına karşı itiraz yolu yerine istinaf kanun yoluna başvurulabilecektir.

Böylece kararlar hem usul hem de esas yönünden bölge adliye mahkemelerince incelenecektir. İşkence ve kötü muamele gibi ağır suçlarda ise HAGB uygulanmayacaktır.

Genetik ve DNA verilerinin korunmasına yönelik de yeni güvenceler getirilmiştir. Beraat durumunda veriler derhal imha edilecek, mahkumiyet durumunda ise belirli sürelerin ardından sistemden silinecektir.

IBAN Kiralama ve Hesap Paylaşımı Cezalarında İndirim

Kamuoyunda yakından takip edilen hesap kiralama eylemlerine yönelik yeni bir ceza indirimi mekanizması oluşturulmuştur. Sadece banka hesabı veya ödeme aracı bilgilerini başkalarına vererek dolandırıcılık suçuna bilmeden de olsa iştirak eden kişilerin cezaları yarı oranında indirilecektir.

Soruşturma veya kovuşturma evresinde mağdurun uğradığı maddi zarar tamamen karşılanırsa ek etkin pişmanlık indirimleri uygulanacaktır. Bu kural, geçmişte kesinleşmiş cezası bulunan kişileri de kapsayacak şekilde geriye dönük uygulanabilecektir.

İdare Hukuku ve Tek Hakim Sınırları

İdare mahkemelerinde tek hakimle çözülebilecek uyuşmazlıkların parasal sınırı önemli ölçüde artırılmıştır. Belirli tutarın altındaki iptal ve tam yargı davaları ile memurların yer değiştirme, lojman ve disiplin cezası gibi bazı özlük işlemleri artık tek hakimle karara bağlanacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

12. Yargı Paketi kapsamında en çok merak edilen konular şunlardır:

Bu pakette genel af veya infaz indirimi var mı?

Hayır, yürürlüğe giren yeni yasal düzenleme içerisinde genel bir infaz indirimi veya af düzenlemesi yer almamaktadır.

Düzenlemeler tamamen yargılama usulleri ve sistemsel işleyişe yöneliktir.

Nafaka sürelerinde bir değişiklik yapıldı mı?

Hayır, taslak aşamasında konuşulan yoksulluk nafakasına yönelik süre sınırı düzenlemesi yasalaşan metinden çıkarılmıştır. Mevcut nafaka hükümleri geçerliliğini korumaktadır.

Belirsiz alacak davası açmış olanlar ne yapacak?

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan belirsiz alacak davaları, eski kurallara göre görülmeye devam edecektir.