Limited Şirketlerde Ortakların Kamu Alacaklarına Karşı Sorumluluğu
Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca limited şirketler, bir veya daha fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulur. Bu şirket modelinde temel kural, ortakların şirket borçlarından doğrudan sorumlu olmamasıdır. Ortaklar, yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde belirtilen ek ödeme ya da yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle mükelleftir. İlgili kanun maddelerinde de belirtildiği üzere, şirket kendi borç ve yükümlülüklerinden ötürü yalnızca kendi malvarlığıyla sorumludur.
Sorumluluğun İstisnası: Kamu Alacakları
Yukarıda belirtilen sınırlı sorumluluk ilkesinin en önemli istisnası, kamu borçları söz konusu olduğunda ortaya çıkmaktadır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında limited şirket ortaklarının sorumluluğu açıkça düzenlenmiştir.
Limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu mevzuat hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar.
Bu düzenleme çerçevesinde, limited şirketin varlıklarından tahsil edilmesi mümkün olmayan veya tahsil edilemeyeceği kesinleşen kamu alacakları, ortakların şahsi malvarlıklarından hisseleri nispetinde doğrudan tahsil edilir.
Pay Devrinin Kamu Borçlarına Sorumluluğa Etkisi
Ortaklık payının devredilmesi durumunda da sorumluluk tamamen ortadan kalkmaz.
Mevzuata göre pay devri süreçlerinde şu kurallar geçerlidir:
- Payını devreden ve devralan kişiler, devir öncesi dönemlere ait kamu alacaklarının ödenmesinden müteselsilen yani zincirleme olarak sorumlu tutulur.
- Kamu alacağının doğduğu an ile ödenmesi gereken dönemlerde pay sahiplerinin farklı kişiler olması halinde, bu kişilerin tamamı borcun ödenmesinden birlikte sorumludur.
Sosyal Güvenlik Kurumu Borçlarındaki Özel Durum
Sosyal Güvenlik Kurumu alacakları ve prim borçları yönünden 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında özel bir sorumluluk rejimi öngörülmüştür. İlgili yasal düzenleme uyarınca, haklı bir sebep olmaksızın süresi içinde ödenmeyen SGK prim borçlarından dolayı şirket yöneticileri, kanuni temsilcileri ve ortakları işveren konumundaki şirket ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu kılınmıştır.
Bu doğrultuda, SGK borçları için kurumun öncelikle limited şirket hakkında takip yapma zorunluluğu bulunmamaktadır. Kurum, doğrudan şirket ortaklarının şahsi sorumluluğuna gidebilir. Ortakların buradaki sorumluluk sınırı yine şirketteki sermaye payları oranındadır.
Şirketin tasfiye edilerek tüzel kişiliğinin sona erdiği hallerde ise alacak doğrudan ortaklardan talep edilir.
Genel Değerlendirme
Limited şirket ortakları için öngörülen sınırlı sorumluluk ilkesi, vergi ve sosyal güvenlik primi gibi kamu borçlarında geçerliliğini yitirmektedir. Şirket varlıklarından tahsil edilemeyen amme alacakları için ortakların şahsi malvarlıklarıyla doğrudan ve sermaye oranları ölçüsünde sorumlu tutulacağı unutulmamalıdır. Hukuki süreçlerin sağlıklı yönetilmesi adına uzman hukukçulardan destek alınması tavsiye edilir.